Nowe okno potrafi ograniczyć hałas uliczny o kilkanaście do kilkudziesięciu decybeli względem starej, nieszczelnej stolarki sprzed dwóch-trzech dekad - różnica odczuwalna już pierwszego wieczoru po wymianie. Ten artykuł rozwija wątek zasygnalizowany w przewodniku o parametrach technicznych okien i skupia się wyłącznie na izolacyjności akustycznej - jednym z parametrów najczęściej pomijanych przy wyborze okien, a mającym ogromne znaczenie w domach i mieszkaniach przy ruchliwych ulicach.
Co oznacza wskaźnik Rw i izolacyjność akustyczna
Izolacyjność akustyczna okna opisywana jest wskaźnikiem Rw, podawanym w decybelach (dB) i wyznaczanym w laboratorium zgodnie z normą PN-EN ISO 717-1. Wartość Rw określa, o ile decybeli okno obniża poziom dźwięku przenikającego z zewnątrz do wnętrza pomieszczenia. Skala decybelowa jest logarytmiczna, a nie liniowa - wzrost redukcji o 10 dB odbierany jest przez ludzkie ucho jako mniej więcej dwukrotne zmniejszenie głośności, dlatego pozornie niewielka różnica, np. między 32 a 38 dB, w odczuciu subiektywnym bywa bardzo wyraźna.
Wartość Rw podawana jest zawsze dla konkretnego, przebadanego okna - tak jak w przypadku współczynnika Uw, wyniki różnią się w zależności od wymiaru i konstrukcji skrzydła, dlatego porównywanie ofert ma sens wyłącznie przy zestawieniu wartości dla zbliżonych wymiarów referencyjnych.
Ile decybeli redukują różne typy okien
Standardowe, nowe okno jednoramowe z podwójną szybą zespoloną (4/16/4 mm) osiąga Rw na poziomie 30-32 dB. Okna z grubszą, niesymetryczną szybą (np. 6/16/4 mm) i pakietem trzyszybowym poprawiają ten wynik do 32-35 dB. Warianty dedykowane akustyce, z folią wygłuszającą (PVB akustyczne) i większą różnicą grubości tafli szkła, osiągają 38-42 dB, a rozwiązania specjalistyczne, stosowane np. w budynkach przy lotniskach lub liniach kolejowych, przekraczają nawet 45-48 dB.
| Typ okna | Orientacyjne Rw | Zastosowanie |
|---|---|---|
| Standardowe (szyba 4/16/4) | 30-32 dB | Spokojne osiedla, tereny wiejskie |
| Wzmocnione (szyba 6/16/4, pakiet 3-szybowy) | 32-35 dB | Ulice o umiarkowanym ruchu |
| Akustyczne (folia PVB, szyby asymetryczne) | 38-42 dB | Ruchliwe ulice, skrzyżowania |
| Specjalistyczne | 45-48 dB i więcej | Lotniska, linie kolejowe |
Norma PN-EN 14351-1 przypisuje oknom klasy akustyczne od 1 do 6 w zależności od zmierzonego Rw. Klasa 2 (Rw ok. 30-34 dB) to poziom wystarczający na spokojnym osiedlu, klasa 3 (35-39 dB) sprawdza się przy ulicach o średnim natężeniu ruchu, a klasy 4-6 rezerwowane są dla lokalizacji o wyjątkowo wysokim poziomie hałasu, np. bezpośrednio przy trasach szybkiego ruchu.
Od czego zależy izolacyjność akustyczna okna
Na końcową izolacyjność akustyczną wpływa kilka niezależnych elementów konstrukcji, a nie wyłącznie sama grubość szyby. Asymetria tafli szkła - czyli zastosowanie dwóch szyb o różnej grubości zamiast dwóch identycznych - ogranicza zjawisko rezonansu akustycznego, w którym fala dźwiękowa o określonej częstotliwości przenika przez pakiet niemal bez tłumienia. Folia PVB o właściwościach akustycznych, umieszczona między taflami szkła, dodatkowo rozprasza energię fali dźwiękowej, zamieniając ją częściowo w ciepło zamiast przepuszczać dalej.
Warto pamiętać, że parametry akustyczne, termiczne i antywłamaniowe okna są ze sobą częściowo powiązane - grubszy, cięższy pakiet szybowy stosowany w wariantach akustycznych zwykle poprawia też współczynnik Uw, a wzmocnione okucia konieczne przy wyższej klasie odporności na włamanie RC dodatkowo usztywniają skrzydło i poprawiają jego domknięcie, co pośrednio wspiera też izolacyjność akustyczną całego zestawu.
Duże znaczenie ma też jakość samego montażu - piana montażowa źle rozprowadzona wzdłuż ościeżnicy, zbyt wąska szczelina dylatacyjna lub brak odpowiednich taśm uszczelniających potrafią obniżyć realną izolacyjność akustyczną gotowego okna nawet o kilka decybeli względem wartości deklarowanej przez producenta w laboratorium.
Materiał ramy ma na izolacyjność akustyczną mniejszy wpływ niż konstrukcja pakietu szybowego, ale nie jest bez znaczenia. Profile PCV o większej liczbie komór tłumią dźwięk nieco lepiej niż wąskie profile aluminiowe, ponieważ powietrze uwięzione w komorach dodatkowo rozprasza energię fali dźwiękowej przenikającej przez ramę. W oknach drewnianych o grubym przekroju skrzydła efekt bywa zbliżony do dobrego PCV, natomiast wąskie, minimalistyczne ramy aluminiowe - choć estetyczne i sztywne konstrukcyjnie - wymagają zwykle grubszego pakietu szybowego, aby uzyskać ten sam wynik Rw co szersze okno drewniane lub PCV.
Kiedy opłaca się wariant akustyczny
Dopłata do wariantu akustycznego względem standardowego okna o tych samych wymiarach wynosi zwykle 15-25%, w zależności od docelowej klasy i producenta. W przeliczeniu na pojedyncze okno to najczęściej 150-400 zł więcej, a w całym domu z kilkunastoma oknami - od kilku do kilkunastu tysięcy złotych różnicy. W odróżnieniu od inwestycji w niższy współczynnik Uw, dopłata do akustyki nie zwraca się w postaci niższych rachunków, lecz w postaci komfortu - ciszy potrzebnej do wypoczynku, pracy zdalnej czy snu w ciągu dnia, na przykład przy pracy zmianowej.
Wariant akustyczny warto rozważyć przede wszystkim w mieszkaniach i domach przy ruchliwych ulicach, skrzyżowaniach, liniach tramwajowych i kolejowych oraz w pobliżu lotnisk. W lokalizacjach spokojnych, z dala od głównych ciągów komunikacyjnych, standardowe okno z Rw na poziomie 30-32 dB zwykle w zupełności wystarcza, a dopłata do wariantu akustycznego nie przynosi odczuwalnej różnicy w codziennym użytkowaniu.
Przy podejmowaniu decyzji warto też sprawdzić, czy hałas dochodzący do budynku ma charakter ciągły (np. ruch samochodowy) czy impulsowy (np. przejazdy pociągów lub startujące samoloty) - dźwięki impulsowe są subiektywnie bardziej uciążliwe i w takich lokalizacjach nawet niewielka poprawa Rw potrafi być odczuwalna wyraźniej niż w przypadku równomiernego szumu ulicznego.
Izolacyjność akustyczną całego pomieszczenia można dodatkowo wesprzeć rozwiązaniami niezwiązanymi bezpośrednio z samym oknem - szczelnymi roletami zewnętrznymi montowanymi w skrzynkach doszczelnionych do muru, nasadkami akustycznymi na nawiewniki higrosterowane oraz pasem zieleni lub ekranem akustycznym przed budynkiem, jeśli pozwala na to wielkość działki. Żadne z tych rozwiązań nie zastąpi dobrego okna, ale w połączeniu z wariantem akustycznym potrafią obniżyć odczuwalny poziom hałasu jeszcze o kilka decybeli względem samej wymiany stolarki.
Jaką izolacyjność akustyczną okien wybrać
Wymagany poziom wyciszenia zależy od otoczenia budynku. Na spokojnym osiedlu wystarcza standardowe okno z Rw 30-32 dB, a przy ruchliwej ulicy, liniach tramwajowych czy kolejowych warto rozważyć wariant akustyczny z Rw 38-42 dB, zwłaszcza gdy hałas ma charakter impulsowy, a nie ciągły.
Oferty najlepiej porównywać po wartości Rw z deklaracji właściwości użytkowych, podanej dla zbliżonego wymiaru okna. Dopłata 15-25% do wariantu akustycznego ma sens tylko przy starannym montażu i sprawnych uszczelkach, bo nieszczelności wokół ościeżnicy potrafią zniweczyć zalety nawet najlepszego pakietu szybowego.