Okna i fasady aluminiowe w biurowcach oraz budynkach komercyjnych muszą spełniać wymagania nieporównywalne z typową stolarką mieszkaniową - odporność na obciążenie wiatrem na wysokich kondygnacjach, klasy odporności ogniowej oraz, w wybranych obiektach, podwyższone klasy antywłamaniowe. Ten wątek rozwija ogólne zestawienie zastosowań aluminium opisane w artykule o zastosowaniu okien aluminiowych - tutaj skupiamy się wyłącznie na obiektach biurowych i komercyjnych oraz na wymaganiach, które w budownictwie jednorodzinnym praktycznie nie występują.
Fasady słupowo-ryglowe - podstawa budynków biurowych
Fasada słupowo-ryglowa (ang. mullion-transom) to system złożony z pionowych słupków i poziomych rygli aluminiowych, tworzących siatkę konstrukcyjną, w którą wpina się wypełnienie - szybę zespoloną, panel nieprzezroczysty lub sekcję drzwiową z automatyką. To rozwiązanie dominujące w budynkach biurowych powyżej 3-4 kondygnacji, gdzie tradycyjne okna punktowe w murowanej ścianie byłyby zarówno droższe, jak i wolniejsze w realizacji.
Rozróżnia się dwa podstawowe warianty fasad: strukturalne (bez widocznych dociskowych listew zewnętrznych, szyby klejone bezpośrednio do rusztu) oraz słupowo-ryglowe klasyczne, z widocznym, dociskowym profilem zewnętrznym. Fasady strukturalne dają bardziej jednolity, minimalistyczny wygląd elewacji, ale wymagają wyższej precyzji montażu i droższych, certyfikowanych klejów konstrukcyjnych.
Przy projektowaniu fasady biurowej coraz większą rolę odgrywa też dobór przeszklenia pod kątem zysków słonecznych - przeszklenia o wysokim współczynniku selektywności przepuszczają światło widzialne, ograniczając jednocześnie nadmierne nagrzewanie wnętrza latem. Ma to bezpośrednie przełożenie na koszty klimatyzacji biurowca, które w budynkach z dużym udziałem przeszkleń bywają jedną z największych pozycji w rachunkach eksploatacyjnych całego obiektu.
W obiektach handlowych i showroomach popularne są też witryny aluminiowe na poziomie parteru - niższe, ale znacznie bardziej obciążone mechanicznie ze względu na częste otwieranie drzwi wejściowych, dlatego wymagają wzmocnionych okuć i, coraz częściej, automatyki drzwiowej. W przeciwieństwie do domów jednorodzinnych, gdzie aluminium stosuje się selektywnie (zob. Okna aluminiowe w domach jednorodzinnych), w biurowcach i obiektach handlowych jest to rozwiązanie podstawowe, obejmujące niemal całą przeszkloną elewację.
Wymagania: wiatr, odporność ogniowa i klasy RC
Na wyższych kondygnacjach budynków biurowych fasada musi przenosić znacznie większe obciążenie wiatrem niż okno na parterze domu jednorodzinnego - projektant konstrukcji dobiera grubość profilu i sposób mocowania słupków indywidualnie dla każdego budynku, na podstawie obliczeń zgodnych z normami budowlanymi dla danej strefy wiatrowej i wysokości obiektu.
W strefach oddzielenia pożarowego - klatkach schodowych, korytarzach ewakuacyjnych, przejściach między sekcjami budynku - stosuje się przeszklenia o określonej klasie odporności ogniowej: EI15, EI30 lub EI60, w zależności od wymagań konkretnej strefy. Liczba w oznaczeniu to czas w minutach, przez jaki przeszklenie ma zachować szczelność i izolacyjność podczas pożaru, co ma bezpośrednie znaczenie dla bezpieczeństwa ewakuacji.
W obiektach o podwyższonych wymaganiach bezpieczeństwa - bankach, urzędach, siedzibach instytucji finansowych - stosuje się dodatkowo podwyższone klasy odporności na włamanie, RC3 i wyżej, ze wzmocnionym przeszkleniem antywłamaniowym i dodatkowymi punktami ryglującymi w oknach oraz drzwiach wejściowych. To wymagania regulowane odrębnymi przepisami i normami, nieporównywalne z typowym oknem mieszkalnym o klasie RC1 lub RC2.
W biurowcach zlokalizowanych przy ruchliwych ulicach lub w pobliżu lotnisk dodatkowym wymaganiem bywa podwyższona izolacyjność akustyczna fasady, uzyskiwana przez zastosowanie asymetrycznego pakietu szybowego o zróżnicowanej grubości tafli. Tego typu rozwiązania dobiera się indywidualnie na podstawie pomiarów hałasu w lokalizacji inwestycji, ponieważ standardowe przeszklenie fasadowe nie zawsze zapewnia wystarczający komfort akustyczny w pomieszczeniach biurowych położonych od strony ruchu ulicznego.
Koszty realizacji fasad i okien biurowych
Koszt fasady aluminiowej w budynku biurowym zależy od typu wypełnienia, klasy odporności i stopnia skomplikowania konstrukcji - orientacyjnie od 1000 do 2500 zł za m² dla standardowej fasady słupowo-ryglowej z szybą zespoloną, do znacznie więcej w przypadku fasad strukturalnych, przeszkleń o podwyższonej klasie ogniowej lub elementów z automatyką.
Przy dużych realizacjach, obejmujących całe elewacje budynku, inwestorzy zwykle zlecają wykonanie firmie specjalizującej się w fasadach, a nie standardowemu producentowi okien - różnica dotyczy zarówno doświadczenia projektowego (obliczenia statyczne, dylatacje, mocowania), jak i dostępu do certyfikowanych systemów spełniających normy budowlane dla obiektów wielokondygnacyjnych. Podobne, choć mniejsze skalą, konstrukcje słupowo-ryglowe stosuje się też w ogrodach zimowych i przeszkleniach tarasowych - zob. Przeszklenia aluminiowe - tarasy, ogrody zimowe i werandy.
Czas realizacji dużej fasady biurowej liczony jest zwykle w miesiącach, a nie tygodniach - od projektu wykonawczego, przez produkcję elementów, po montaż na wysokości wymagający odpowiedniego sprzętu i zabezpieczeń. Harmonogram takiej inwestycji warto uzgadniać z wyprzedzeniem kilku miesięcy względem planowanego terminu oddania budynku do użytku.
Do kosztów samej fasady należy doliczyć wydatki na dokumentację projektową i niezbędne certyfikaty - obliczenia statyczne konstrukcji, badania odporności ogniowej zastosowanych przegród oraz, w niektórych przypadkach, testy odporności na obciążenie wiatrem wykonywane w komorze klimatycznej. Te koszty poboczne, pomijane w pobieżnych kosztorysach, mogą stanowić dodatkowe kilka procent wartości całej inwestycji fasadowej.
Okna aluminiowe w biurowcu - od czego zacząć
Wymagania fasady warto ustalić na etapie projektowania, a nie przy wyborze wykonawcy. Klasy ogniowe i antywłamaniowe wynikają z projektu, przepisów przeciwpożarowych i wymagań ubezpieczyciela, a profil pod obciążenie wiatrem dobiera projektant konstrukcji. Przy ruchliwej ulicy dochodzi izolacyjność akustyczna, dobierana na podstawie pomiarów hałasu.
W budżecie, obok orientacyjnych 1000-2500 zł za m² standardowej fasady słupowo-ryglowej, trzeba uwzględnić obliczenia statyczne, badania odporności ogniowej i ewentualne testy na obciążenie wiatrem, które mogą dodać kilka procent wartości inwestycji fasadowej. Harmonogram dobrze jest uzgodnić kilka miesięcy przed planowanym oddaniem budynku.
Podsumowanie
Okna i fasady aluminiowe w biurowcach oraz budynkach komercyjnych podlegają wymaganiom znacznie wykraczającym poza estetykę - obciążeniu wiatrem, klasom odporności ogniowej i, w niektórych obiektach, podwyższonym klasom antywłamaniowym. To właśnie te normy, a nie tylko wygląd elewacji, decydują o doborze konkretnego systemu i profilu aluminiowego.
Przy planowaniu takiej inwestycji warto od początku współpracować z firmą mającą doświadczenie w projektowaniu i montażu fasad, a nie tylko pojedynczych okien - realizacje tej skali wymagają odrębnych obliczeń konstrukcyjnych, dłuższego harmonogramu i większego budżetu niż standardowa wymiana stolarki w budynku mieszkalnym.